OLD VERSION OF AMBEDKARTIMES.ORG    

| muwK pSnf | sMpfdkI | sfzy bfry | KbrF | sfihq rcnfvF | quhfzy KLq | qsvIrF | mnorMjn | Kyz qy iKzfrI | lyK  sMprk kro |
suLK sMdyysL | sLok smfcfr | jld af rhyy pRogrfm | zf[ aMbyydkr | sfihb kFsLI rfm | bfbU mMgUM rfm mUgovflIaf | afid Drm | Bgvfn buD | mhfn sLKsLIaqF |

 
17 sqµbr jnm idn qy ivÈyÈ
kRFqIkfrI smfj suDfrk, pYrIar rfmfsvfmI nfiekr
 

zf[ aYs[ aYl[ ivrdI aYzvokyt


pYrIar eI[ vI[ rfmfsvfmI nfiekr jI df jnm qfmlnfzU dy ieroz ivKy 17 sqµbr 1879 ƒ hoieaf. ipqf df nfm vyNktf nfeIkr aqy mF df nF icµnf QfeI aµmfl sI. rfmfsvfmI df pflx poÈx AuhnF dI dfdI mF ny kIqf ies leI Auh iËafdf qr dfdI mF kol hI rihµdy sn. AuhnF dI smfijk gqIivDIaF ivwc muwZ qoN hI ruwcI sI. AuhnF dy ipqf aroz ngr dy iewk ivAupfrI sn. mfqf Dfrimk ivcfrF dI pwkI DfrnI sI. Dfrimk pRcfrkF df AuhnF dy Gr afm afAuxf jfxf sI. rfmfsvfmI qyË qrfr buwDI df bflk sI. Gr dy Aus ƒ smwisaf smJdy. pYrIar bcpn ivwc hI dilqF nfl Gul imlky rihµdy, AuhnF nfl bYT ky Kfxf KFdy jo Aus dy GridaF ƒ cµgf nhI lwgdf sI. dilq bwicaF nfl Kyzx qoN rokx leI AuhnF ƒ Gr ivwc bµn ky rwiKaf jFdf aqy Auh rfmfsvfmI ƒ dilqF nfl myl imlfp qoN vrjdy sn. rfmfsvfmI dy ipqf AuhnF ƒ afpxy pfs lY afey, qF jo ik AuhnF ƒ dilqF nfl myl imlfp qoN roikaf jf sky. pr Auh iPr vI nf ruky qd Ausdy GridaF ny rfmfsvfmI ƒ skUl dfKl krvf idwqf. AuhnF ƒ skUl dfKl krfAux df mqlv isrP ieh sI ik AuhnF ƒ dilqF vwlH jfx dI ivhl hI nf imly. jd AuhnF ƒ skUl Byijaf igaf qF Auh Pyr dilqF dy nfl Kfx pIx aqy Gulx imlx lwgy. rfmfsvfmI ƒ dilq lokF nfl myl imlfp qoN rokx leI AuhnF dy GridaF ny Aus dIaF lwqF ƒ ˵ËIrF pf dyxIaF, Aus ƒ Coty Coty lwkV dy moiCaf nfl bµn dyxf. svfmI ny moCy moiZaF qy AuTfAuxy qy dilq bwicaF nfl jf ky Kyzx lwg jfxf. AuhnF dy Grdy 15 idn Ausƒ iesy qrHF bµndy rhy pr rfmfsvfmI dilq bwicaF nfl Kyzx qoN nf ruky. sjf vjoN Aus ƒ iewk vfr iewk hËfr bfr ieh ilKx ƒ ikhf igaf ik ‘‘mYN awgoN qoN dilq bwicaF nfl nhIN KyzUµgf.'' mfr pIt qoN bcx leI rfmfsvfmI ny ieh iewk hËfr vfr qF ilwK idwqf, pr Aus dy msUm mn Auwqy ies df Ault pRBfv ipaf. svfmI smfj qy bRfhmxvfdI ivvsQf pRqI ivdroh krn leI bfgI ho igaf.


rfmfsvfmI ajy 8 sfl dy hI sn ik smfijk kurIqIaF pRqI AuhnF dy mn ivwc ivdroh AuwT KVf hoieaf. smfj dy iewk vrg dilqF ƒ durkfr ky rwiKaf jfvy, ieh AuhnF ƒ kqeI mnËUr nhIN sI. AuhnF ies Dfrimk pfKµz ƒ Éqm krn dI qfx leI. Auh dilq ivhiVaF ivwc jFdy, AuhnF dy duwK drd suxdy. ies gwl ny ik grmI ho jf srdI, jF iPr hovy brsfq, dilqF ƒ vgfr krnI hI pYNdI sI. mINh pYNdy ivwc vI dilq aOrqF tokrIaF ivwc twtI AuTfAuNdIaF, isr qy ZohµdIaF. koeI idaflU byhI rotI ijs ƒ kuqf vI nf KFdf, AuhnF ƒ dy idµdf. Auh Aus ƒ pytIkot ivwc rwK lYNdIaF. AuproN pfxI brsdf, twtI Gul Gul AuhnF dy srIr qy pYNdI. rotI gµdy pfxI nfl qr ho jFdI. vihl smyN Auh dilq aOrqF jd igwlI rotI KFdIaF qF rfmfsvfmI ƒ bhuq duwK huµdf. Auh socdy ik bRfhmxvfdI ivvsQf ny Bojn aqy twtI df Byd imtf idwqf hY. EhnF ikhf, vfh! ikµnf suµdr eIÈvr, iksmq, punrjnm, CUaf Cfq aqy ihµdUaF df swiqam iÈvm suµdrm! rfmfsvfmI dy mn Auwqy vydF qy mµqrF dy rcnkfr ‘Edflk' dI pqnI dI khfxI ny vI bhuq asr pfieaf. sµKyp ivwc khfxI ieh hY ik ‘Edflk dI pqnI ƒ iewk qrux bRfhmx iKwc ky JfVIaF Ehly lY igaf qy Aus nfl jbrdsqI blfqkfr krn lwgf. Auh mdd leI icwlf rhI sI qF Edflk dy puwqr ÈvYqkyqU ny ipqf ƒ ikhf, ‘ipqf jI mF shfieqf leI icwlf rhI hY. bRfhmx nOjvfn Aus nfl JfVI ipwCy blfqkfr kr irhf hY, afp kuwJ nhIN kr rhy.' qF Edflk ny ikhf ik puwqr ieh iesqrI Drm hY. aOrqF ƒ mrdF dI kfmvfsnf pUrI krnI hI cfhIdI hY.'


19 sfl dI Aumr ivwc AuhnF df ivafh nfgmmfeI nfl ho igaf. nfgmmfeI vI rUVIvfdI lVkI sI. pihlF pihlF qF nfgmmfeI ƒ rfmfsvfmI dy ivcfr cµgy nf lwgy pr smF pf ky Auh rfmfsvfmI dy ivcfrF qoN bhuq pRBfvq hoeI qy iPr Auh rfmfsvfmI dy ivcfrF dI DfrnI hI nhIN bxI blik brfbr dI sfQx bx geI. iesqrIaF duafrf gly ivwc pihnx vfly gihxy ‘QflI' jF hµslI ƒ Auh gulfmI df pRqIk mµndy sn. ies krky AuhnF ny afpxI pqnI dy gly ivwcoN hµslI luhf idwqI. Auh pivwqr iqAuhfrF dy idn hI svfdI cIËF dy Bojn ijwd krky bxvfAuNdy aqy KFdy. afpxI pqnI aqy prvfr dy dUjy mYNbrF ƒ Auh mµdr nhIN jfx idµdy sn. Auh aksr dilq imwqrF ƒ afpxy Gr dfavq dy ky AuhnF ƒ Bojn krfAuNdy sn. rfmf svfmI duafrf pqnI dy gly 'coN hµslI AuqrfAux nfl qF Gr ivwc qUPfn KVHf ho igaf. muÈkl hflfq df sfhmxf krdy hoey Auh Jukx dI QF ipqf df Gr Cwz ky ikqy hor jgHf qy rihx lwg pey. qQfgq buwD dI qrF svfmI jI ny vI swc dI Koj leI Gr iqafg idwqf. AuhnF AuwqrI Bfrq dy keI ÈihrF dI Xfqrf kIqI. keI rfqF KuwlHy asmfn Qwly suwqy. AuhnF vwK vwK qIrQ sQfnF df aDaYn kIqf pr AuhnF dy mn ƒ koeI ÈFqI nf hoeI. aµq Auh iPr Gr vfps prq afey. hux Auh bdly hoey iensfn sn.
AuhnF ny smfijk aµdolnF ivwc Bfg lYxf ÈurU kIqf. dilq ÈoiÈq pIVq pRfxIaF dI pIVf dUr krn leI AuhnF sµgTq Zµg nfl Xqn ÈurU krn df PYNslf kIqf. pihlF qF Auh afpxy ipqf dy kµm ivwc juwt gey. 1911 ivwc AuhnF dy ipqf dI mOq ho geI. kµm df sfrf boJ dovF BrfvF qy af igaf. keI trwstF dy Auh mYNbr bx gey. afpxy ivcfrF aqy suBfa kfrn idn pRqI idn Auh lok ipRX huµdy gey. AuhnF ƒ ngr df snmfnq mYijstryt bxfieaf igaf. iPr Auh ieroz ngr pfilkf dy pRDfn cuxy gey.


rfmfsvfmI dI inÈkfm smfj syvf qoN acfrIaf ikRmlfnI bhuq pRBfvq sn. Aus ny soicaf rfmfsvfmI ƒ kFgrs dy ihwq leI AupXog kIqf jfvy. Aus ny rfmfsvfmI ƒ kFgrs ivwc Èfml hox leI swdf idwqf. Ausdf swdf svIkfr kr ilaf aqy kFgrs ivwc Èfml ho gey. 1919 ivwc gFDI jI ny nf-imlvrqn aµdoln ÈurU kIqf. rfmfsvfmI jI dI rihnumfeI ivwc dwKxI Bfrq ivwc aµdoln sPl hoieaf. ies aµdoln qoN bfad pYrIar dwKx dy hIro bx gey. AuhnF dI lgn, dyÈ BgqI, Xogqf aqy iqafg ivwc brfbrI krn vflf koeI nhIN sI. ies leI AuhnF ƒ qfimlnfzo pRdyÈ df kFgrs df pRDfn bxfieaf igaf. pYrIar rfmfsvfmI dI afpxI irafsq sI. Aus dI irafsq ivwc iewk hËfr ‘qfVI' (Èrfb) dy drwKq sn. jd Aus ny nÈfbµdI aµdoln clfieaf qF Aus pihlF Gr qoN hI ÈurU kIqf. qfVI dy sB drwKq putvf idwqy gey. gFDI jI dy nf imlvrqn aµdoln ivwc vI Aus ny Aus vkq dy 50 hËfr rupey dy pRnot aqy bFz ijhnF ƒ srkfrI adflqF rfhIN hI Kulvfieaf jf skdf sI, adflqF df bfeIkft krky nÈt kr idwqf. ijhnF dI awj kImq kroVF rupey bxdI hY.


kyrlf df qrfvn kor kocIn irafsq ivwc iewk bYkm mµdr sI. ies mµdr qy mƒvfdIaF df kbjf sI. AuhnF ny mµdr dIaF afly duafly dIaF sVkF qy dilqF dy afAux jfx qy pfbµdI lfeI hoeI sI. jy dilq AuhnF vrijq rfhF qy jFdy qF bRfhmxvfdI AuhnF dI hwiqaf kr idµdy. bRfhmxvfdIaF ƒ koeI sËf nhIN sI, ies leI dilq kdI AuwDr jfx dI jurrq hI nf krdy. jd ik AuhnF rfhF qy kuwqy, ibwly, sUar, gDy ibnf iksy rok tok mtr gÈqI krdy rihµdy. kyrl ivwc bfeIkOm aµdoln AuwiTaf. bfeIkOm aµdoln Aus Kyqr dy dilq khy jfx vfly lokF qy amfnvI jlmF qy bµDnF dy iKlfP sI. ieh bµDn eyny kTor aqy inrdeI sn ik dilq afpxIaF gµdIaF bsqIaF ivwc nËrbµd rihµdy sn. dilq lok svrnF dy muhwilaF ivwc jFdy qF Aus ƒ aprfD mµinaf jFdf qy ies leI AuhnF ƒ dµz idwqf jFdf sI. jfrj josP bfeIkOm aµdoln dy ieµcfrj sn. aµdoln kfrn AuhnF ƒ jylH ivwc bµd kr idwqf igaf. CyqI hI rfmfsvfmI jI aµdoln dy nvyN nyqf dy rUp ivwc bfeIkOm phuµc gey. AuhnF ny mhfrfjf ƒ dws idwqf ik Auh aµdoln leI mrn jF ijAux leI afey hn. PlsrUp rfmfsvfmI jI ƒ vI igRPqfr kr ilaf igaf. rfmfsvfmI dy igRPqfr huµdy hI AuhnF dI pqnI nfgmmfeI aqy aYs[ rfmfnfQn ny aµdoln dI vfgzor sµBfl leI. nfgmmfeI ny rfj dIaF aOrqF ƒ sµgTq krky aijhf qUPfn KVHf kr idwqf ik rfj df ÈfÈn aqy jnqf hYrfn rih geI. iswty vjoN dilqF dy aiDkfrF ƒ svIkfr kr ilaf igaf aqy AuhnF dy afm rfhF qy afAux jfx qy lwgIaF sfrIaF pfbµdIaF htf leIaF geIaF.


rfj gopflcfrI ƒ rfmfsvfmI df dilq AuwQfn aµdoln psµd nf afieaf. jd rfmfsvfmI jylH ivwc sn qF ÈRI rfjgopflcfrI ny AuhnF ƒ pwqr iliKaf ik qusIN afpxf pRdyÈ Cwz ky dUjy pRdyÈ ivwc dilq AuQfn aµdoln ikAuN clf rhy ho. aµdoln Cwzky vfps af jfE. pr svfmI jI qy rfj gopflcfrI df koeI rfj nf cwilaf. gFDI ny pYrIar ƒ ikhf ik ieh kFgrs df ivÈf nhIN hY. sfzf ivÈf afjfdI df hY. asIN afjfdI cfhuµdy hF. asIN CUUaf-Cfq ƒ dUr nhIN krnf cfhuµdy . ieh sfzy ivÈy ivc nhIN hY. dyÈ afËfd ho jfvygf, bfad ivc dyiKaf jfvygf ik kI krnf hY. lyikn awj isrP asIN aµgryËF ƒ dyÈ ivcoN kwZxf hY. ies leI rfmfsvfmI jI ny kFgrs Cwzx df ivcfr kr ilaf. 1925 ivwc rfmfsvfmI jI jsits pfrtI ivwc Èfml ho gey. smfijk burfeIaF aqy aµD ivÈvfs dy iKlfP AuwTy ienklfbF df aiDan krn leI rfmfsvfmI aqy rfmnfQn 1931-32 ivwc XUrp df dOrf kIqf. Auh rUs, jrmnI, lMzn, PrFs gey. AuhnF iewQy vwK vwK aµdolnF df gµBIr aiDan kIqf. rUsI smfj ivvsQf qoN svfmI jI bhuq pRBfvq hoey. rfmfsvfmI jI ny ‘afqm snmfn aµdoln' ÈurU kIqf. ies aµdoln df iekmfqr AudyÈ AuhnF Dfrimk DfrnfvF ƒ jVoN AuKyVnf sI ijs dy shfry jfqpfq, AUcnIc, CUaf Cfq, iBµn-Byd dI ivvsQf brkrfr sI.


svfmI jI ny dwisaf ik eIÈvr dI koeI swqf nhIN hY. AuhnF ƒ Aus qoN koeI inwjI lfB nhIN ho skdf. ies leI nfsiqk aqy nfsiqkqf ÈbdF df ivroD kyvl AuhnF ivakqIaF ny kIqf hY jo eIÈvr dy ivÈy ivwc vpfr aqy lYx dyx krdy hn. aijhy ivAupfrIaF qoN ielfvf iksy hor ƒ ies dI icµqf vI nhIN hY? ieÈvr qy Drm dI Koj mnuwK ƒ Cwz ky ikys hor pRfxI leI nhIN kIqI geI. zr dI Bfvnf hI Drm aqy eIÈvr dI hoNd ƒ svIkfr krdI hY. Drm aqy eIÈvr hI amIr-grIb, AUc-nIc aqy CUaf-Cfq df jnm dfqf hY. jy eIÈvr qy Drm dI hoNd huµdI qF DrqI qy smfnqf huµdI. jy sµsfr ivwcoN amIrI, jfq pfq qy CUaf Cfq imtf idwqI jfvy qF Drm aqy eIÈvr afpxy afp nÈt ho jfxgy. afqmf vI QoQI klpxf hY. ijs qrHF iewk JUT ƒ CupfAux leI bfr bfr JUT bolxf pYdf hY AuvyN hI ihµdUqqv ƒ bcfAux leI kflpink afqmf-pRmfqmf, nrk-svrg, punr jnm, iksmq afid JUT df shfrf lYxf pYNdf hY. ieh sB aµD ivÈvfs qoN ielfvf kuwJ vI nhIN hY. AuhnF spwÈt ikhf ik koeI vI Drm afm lokF leI aYsf mfrg nhIN dwsdf ijs nfl Auh afpxf pyt pfl skx.


mnuwK svrg aqy mukqI pRfpq krn dI Bfvnf nfl Drm aqy eIÈvr ivwc ivÈvfs krdf hY. jykr sµsfr ivwcoN amIrI, ÈfÈkI swqf aqy AUc nIc df ivcfr imwt jfvy qF Drm aqy eIÈvr dI swqf awKF qoN dUr ho ky nÈt ho jfvygI. kI eIÈvr kIiVaF mkOiVaF df iÈkfr krn vfly murgIaF ƒ jF iPr murigaF dy bwicaF ƒ AuTf ky lY jfx vfly igrJ ƒ dµz dy skdf hY? agr Auh dµz dy skdf hY qF dImk aqy icwkV jo lwkV aqy lohf Kf jFdy hn, ƒ dµz dy ky ivKfey? ijs qrHF iek JUT dy bdly anyk JUTF dI afsrf lYxf pYNdf hY, Ausy qrHF imwiQaF drÈn Bfv ihµdUqv ƒ kfiem rwKx leI imwQhfs, afqmf, pRmfqmf, svrg, nrk, punr jnm, iksmq afid JUTIaF klpnfvF df jfl buixaf igaf hY. smfj suDfrvfdI lok, rfjnIqk svfrQ leI jnqf ƒ smfijk suDfr dy nfm qy guµmrfh krdy hn. sfzy dyÈ ivwc ieh suDfr jfqIgq BydBfv dy aDfr qy clfey jFdy hn. pirxfm srUp muwZ qoN aµq qwk asmfnqf dI siQqI smfj ivwc bxI rihµdI hY. eIÈvr, Drm, vyd, sfÈqrF ivwc aµD ivÈvfs kfrn sfzy dyÈ dy suDfrk dyÈ ivwc koeI vI suDfr nhIN ilaf sky. BfrqI smfj ivwc Byd Bfv dI nIqI ny kuwJ jfqIaF ƒ bhuq lfB phuµcfieaf hY aqy awj vI puhµcf rhI hY. ieh lok iehnF suDfrF vwl Ërf vI iDafn nhIN idµdy. smfj dy punr inrmfx df arQ hY, sB qoN pihlF purfxy ZFcy df mukµml Kfqmf qy iPr nfloN nfl nvF inrmfx krnf hY. ies punr inrmfx dy kfrj leI dirVH inÈcy aqy sfhs dy pRdrÈn dI ËrUrq hY. jy aµDivÈvfsF qy aDfrq iehnF purfqn prµprfvF dI hoNd bxI rhI qF smfj ivwc suDfr krn dI pRikRaf ivwc pUrn asPlqf hI imlygI.


eIÈvr, Drm, dyvI dyvqy hI kyvl aµD ivÈvfs ƒ AuqÈfhq nhIN krdy, sgoN Bly bury idnF df ivÈvfs, sµklp, qIrQ Xfqrf, Dfrimk sQfn aqy sfDUaF dI pRsµsf afid vI aµD ivÈvfs dy pRcfr ivwc shfieqf krdy hn. ijs kfrn mnuwK dI ÈkqI, buwDI, Dn aqy smyN df nuksfn huµdf hY. jdoN ik Bfrq kudrqI sfDnf nfl BrpUr hY, iPr vI ieh dfsqf, inrDnqf aqy pCVypx dy bµDnF ivwc bµinHaf hoieaf hY. ies df iewk mfqr kfrn mnuwKF df aµD ivÈfvs hI hY.
jy srkfr swc muwc hI vrx ivvsQf ƒ htfAux leI vcnbwD hY qF iPr Auh aijhIaF pusqkF aqy sfihq qy pfbµdI lgf dyvy, ijs ivwc vrx ivvsQf dI pRȵsf kIqI geI hovy. AuhnF sfrIaF pusqkF dI holI jlf idwqI jfvy jo aµDivÈvfs, vrx ivvsQf aqy jfqI pfqI BydBfvF nfl BrpUr hn. ȵkrfcfrIaf aqy mfDIpqI afid Drm nyqfvF ƒ jo awj vI vrx ivvsQf df AupdyÈ krdy iPrdy hn, qqkfl AuhnF qy pfbµdI lgf idwqI jfvy jF iPr AuhnF ƒ dyÈ inkflf dy idwqf jfvy. jvfhrfq aqy bhumuwly rqnF dy rUp ivwc mµdrF ivwc jmF kIqI roeI amul Dn rfÈI Ëbq kr leI jfvy aqy Aus ƒ lokF ƒ iswiKaq bxfAux aqy byruËgfrI dUr krn leI vriqaf jfvy. mukqI df shI arQ hY, iewk aijhI siQqI ijwQy mnuwK icµqfvF aqy duwK qklIPF qoN mukq hovy, afËfd hovy. mnuwK ijµnf iËafdf rwb ivwc ivÈvfs rwKygf, Aus qy Auqnf iËafdf boJ vwDdf jfvygf. aijhy afdmI dIaF iewCfvF aqy kµmF df koeI aµq nhIN huµdf. ieh koeI hYrfnI vflI gwl nhIN, rwb ivwc gihrf aqy pwkf ivÈvfs aijhy lokF df ivÈyÈ krky huµdf hY jo ijafdf glqIaF krdy hn. Auh kfƒn ivroDI krm krdy hn. smfj ivcly DoKybfË, TwgIaF krn vfly ansr, rwb ivwc ijafdf ivÈvfs krdy hn. Auh hI vDyry pUjf krdy ivKfeI dyxgy. aijhy lok iksy vI smyN rwb ƒ nf Buldy hn aqy nf Cwzdy hn. mYƒ iËafdf vpfrI lokF bfry kihx dI loV nhIN, jo bVy DUm DVwky nfl rwb dI pUjf krdy hn.


ivÈv pwDr qy smfj ivwc iesqrIaF dI siQqI dy mukfbly BfrqI smfj ivwc iesqrIaF dI siQqI inmn pwDr dI hY. ieh ikhf jFdf hY ik ijs pRkfr Èyr dy Bojn leI dUjy vxjIv bxfey gey hn, ibwlI dy Bojn leI cUihaF dI rcnf kIqI hoeI hY, Ausy qrHF iesqrI purÈF dI dfsI dy rUp ivwc bxfeI geI hY. jy eIÈvr df ieh ivDfn hY qF sµsfr qoN aijhy eIÈvr ƒ htf dyxf cfhIdf hY. ijwQy iesqrI df dfsI df rUp hovygf AuwQy svYmfn vfly smfj df inrmfx nhIN ho skdf. mnuwKF dy nfl nfl nfrIaF dI suqµqrqf aqy smfnqf pUrn swiBaqf dI pRfpqI leI iewk aihm kVI hY qy ies qoN ibnF smfj pUrn qOr qy swiBak nhIN ho skdf.
mƒ mhfrfj kihµdf aOrq cfr idvfrI 'c kYd rihxI cfhIdI hY. aOrq bcpn ivwc bfp dy, juafnI ivwc pqI dy aqy buZfpy ivwc puwqrF dy kµtrol ivwc rihxI cfhIdI hY. dUjy pfsy mrd ƒ ieh KuwlHI CuwtI idwqI geI hY ik Auh srkfrI sfnH vFg ijwQy mrjI Gumdf rhy. afdmIaF leI iewk inXm aqy aOrqF leI dUsrf inXm pUrI qrHF inSdx Xog hY. ieh smfnqf dy isDFq dy sfhmxy kdy vI itk nhIN skdf. smfj ivwc jfqI Byd-Bfv pihlf qoN nhIN cl irhf. dµz ivDfn dI inXmfvlI dy aDIn ies ivvsQf df jnm hoieaf hY. mƒ ismrqI, kotwilaf df arQ sfÈqr, rmfiex, mhF Bfrq, gIqf, vyd, purfx afid gRµQ ies dy jnm dfqy hn. blvfn duafrf inrbl Auwpr ÈfÈn, jfqIvfd df aDfr hY. jnm jfq jfqIvfd df kI arQ hY? ies gwl df koeI pRmfx nhIN ho skdf ik koeI ivakqI iksy iewk aKoqI nIc jfqI ivwc pYdf hox krky mnuwKI pd, AuwcI ibrqI, cirwqr aqy buwDI pRfpq krn dI Xogqf nhIN rwKdf. ieh pRikrqI dy inXm dy ivruwD hY. jnm dy smyN smfnqf hox dy bfvjUd vI BivwK jIvn ivwc ÈoÈkF vwlHoN asmfnqf df pfT pVHfieaf jFdf hY. jo iewk sfijÈ hY.


hryk jfqI dI jnsµiKaf dy anupfq dy nfl AuhnF ƒ jIvn dy hryk Kyqr ivwc pRqIinwDqf dy ky srkfr ies ibmfrI ƒ dUr kr skdI hY. BOiqk pdfrQF dy AupXog ivwc smfnqf df ivvhfr AuhnF dy pwDr ƒ Auwcf krygf ijs nfl ies siQqI ivwc AUc nIc df Byd Bfv imwt jfeygf aqy jfqIvfd df mihl izwg jfvygf. aCUqpx df kfrn rfjnIqk dfsqf nhIN, ieh qF kyvlmfqr ihµdU Drm dI dyx hY. smfj suDfrkF df ieh prm krqwv hY ik Auh ies aCUqpx rUpI rfKÈ df Kfqmf krn. ies dy Kfqmy leI jy loV pvy qF ihµdU Drm ƒ vI nÈt kr dyx. Bfrq ivwc jwd qwk eIÈvr dI hoNd rhygI, qwd qwk CUaf Cfq rhygI. CUaf Cfq iewk aYsf iGnOxf CVXµqr hY ijs kfrn dilqF ƒ pÈUaF qoN vI bwdqr smiJaf jFdf hY. dilqF nfl mµdr bxfAux dI pRikiraf qoN lY ky mµdr ivwc mUrqI sQfpq hox qwk, nf qF Auh jgHf apivwqr huµdI hY, aqy nf hI mUrqI iBwt huµdI hY, pRµqU ijAuN hI mµdr bx jFdf hY, mUrqI sQfpq ho jFdI hY, pÈUaF dy ml mUqr nfl mUrqI pivwqr kIqI jFdI hY, qd iPr jy dilq AuhnF ƒ Coh lvy qF Auh apivwqr ho jFdy hn. aOrqF aqy dilqF ƒ ivwidaf dy Kyqr ivwc spYÈl mOky dyxy cfhIdy hn.

asIN ieh lwB ilaf hY ik sfzI ieh drdnfk siQqI bxfAux dy pµj kfrn hn. sfzI ieh axhoxI dy kfrnF ivwcoN rwb vI iewk kfrn hY. asIN Aus rwb ƒ vI, jo nIc qy AUc bxfAuNdf hY, qbfh kr dyxf cfhuµdy hF. asIN lB ilaf hY ik kFgrs vI sfzI axhoxI df iewk kfrx hY jo sfzI byiewËqI, nIcqf leI ijµmyvfr hY. ies leI asIN kFgrs ƒ Kqm krnf cfhuµdy hF. asIN lwB ilaf hY ik mhfqmf gFDI ny sfzy ihwqF ivruwD kµm kIqf. ies leI asIN Aus dy pRBfv QwilAuN inklxf cfhuµdy hF. asIN dyKdy hF ik bRfhmxvfd vI iewk aijhI mfrU qfkq hY, ijs ny sfzI qbfhI kIqI hY, ies leI asIN Aus dy Ault hF. asIN dyKdy hF ik Drm jo gYr mnuwKI hY, smfj aµdr iewk burfeI hY. ies leI asIN gYr mnuwKI Drm ƒ vI nÈt krnf cfhuµdy hF. svYmfn df aµdoln iehnF sfrIaF burfeIaF df ivroDI hY ikAuNik Auprokq pµjy rwb, Drm, bRfhmxvfd, kFgrs, gFDI afid ÈkqIaF ny sfzI jnqf ƒ iehnF dy gulfm bxfieaf hY. jdoN qwk asIN iehnF pµjy qfkqF ƒ nÈt nhIN kr idµdy qwd qwk asIN afpxy lokF ƒ smfijk i˵dgI dIaF igrIaF hflqF ivwcoN bfhr ilafky vDIaf nhIN mbxf skdy.

Posted on September 16, 2010

15 sqµbr inrvfx idvs 'qy ivÈyÈ
bfbf sfihb aµbyzkr dy rqn,
nfnk cµd rwqU jI


zf[ aYs[ aYl[ ivrdI aYzvokyt

bfbf sfihb aµbyzkr jI dy rqn nfnk cµd rwqU jI bfbf sfihb dy 6 sfl qwk inwjI skwqr qy 17 sfl qwk bfbf sfihb dy nfl aµiqm smyN qwk rhy. rwqU jI ny mUkjnF dy mhF nfiek Xuwg purÈ zf[ aµbyzkr jI dI jI jfn nfl syvf kIqI. rwqU jI ny inr-svfrQ, dhfikaF qwk injI skwqr qOr qy, smripq qOr qy BUimkf inBfeI. rwqU jI ny bfbf sfihb ƒ hr rµg, hr mUz 'c dyiKaf. KuÈI ivwc, gm ivwc, guwsy ivwc, ivaµg qrµg ivwc, mfnisk kÈt aqy srIrk qklIP ivwc vI iewQoN qwk ik jd bfbf sfihb aiq inrfÈf ivwc kOm dy ainÈicq BivwK ƒ soc ky awKF 'coN awQrU kyrn lwg pYNdy qF Aus vyly vI AuhnF dI Zfrs rwqU jI bxdy. bfbf sfihb jI dy 6 dsµbr 1956 ƒ akfl clfnf krn dI Kbr suxky AuhnF dI koTI qy sB qoN pihlF puwjm vfilaF ivwc vI rwqU jI sn ijhnF ny hor sfQIaF smyq dyh ƒ jhfË rFhI bµbeI cYqX BUmI phuµcfieaf sI. bfbf jI dy jIvn dIaF Zyr sfrIaF purfxIaF GtnfvF dy ieklOqy cÈmdIq gvfh vI rwqU jI hn. nfnk cµd rwqU jI df jnm ijlHf huiÈafrpur dy ipµz skrUlI ivKy iek afid DrmI pirvfr ivc hoieaf. rwqU jI ny iewk vfr ‘sjg pRhrI' dy sµpfdk nfl hoeI ByNt vfrqf ivc afpxy jIvn sµGrÈ pRqI cfnxf pfAuNidaF dwisaf :-

‘‘myry smyN ivc jfgrUkqf dI lihr cwl cwukI sI aqy mYƒ skUl Byjx dI iek anoKI Gtnf rhI hY. hoieaf ieh ik myry mfmf jI styt nfhn jo hux pfiksqfn ivc hY ivKy rihµdy sI. AuwQoN AurdU ivc ilKI icwTI myry ipqf jI ƒ imlI sI. Aus icwTI ƒ pVHfAux dy leI ipµz dy iek bRfhmx ptvfrI jo ik piVHaf iliKaf sI dy kol cly gey, pRµqU Aus ptvfrI ny AunHF icr icwTI pVH ky nhIN suxfeI ijµnF icr AunHF dI GoVI dy vfsqy Gfh aqy Gr vfsqy eINDn nhIN mµgvfieaf. ies dy nfl Aus ny afpxy Gr dy ivÈfl aFgn ƒ vI sfP krnf sI. aµq myry ipqf jI dy kfrx hoeI aÈwuDI ƒ pivwqr krn dy leI pUry aFgn ƒ aqy Kud afpxy Aupr gF df ipÈfb iCVk ky Drm df pflx kIqf sI. ieh Gtnf 1932 dI hY jdoN mYN lgBg ds sfl df sI Ausy idn qoN myry ipqf jI ny mYƒ skUl Byjx df id®V ierfdf kr ilaf sI. ies leI AunHF ny mYƒ pVfieaf mYN ptvfrI, vYksInytr, cpVfsI, kort dy pyÈkfr, hrkfrf iewQoN qwk ik kulI dy leI vI afvydn pwqr dfKl kIqy sI. prµqU sB jgHf ieµtrivAU ivc ieh kihky PylH kr idwqf jFdf sI ik jd qusIN lok nOkrI krn lwgogy qF jwuqIaF kOx bxfeygf aqy KyqF ivc kµm krn leI mËdUr ikwQNo imlxgy. ies qrHF dy jvfbF ny mYƒ inrfÈ kr idwqf sI. Aus smyN pµjfb ivc Gor jfqIvfd aqy CUaf—Cfq df mfhOl sI. pUry jn smUdfie Aupr AuwcI jfqI vfilaF df rfj sI. dilq lokF ƒ srb jnk jgHf ivcoN gujrn nhIN idwqf jFdf sI. pIx vfly pfxI dI jgHf AuproN gµdy aqy twuty zwibaF nfl PtI bFs dI nflIaF nfl pfxI iplfieaf jFdf sI. KUh Aupr cVHn df qF svfl hI pYdf nhIN sI huµdf. dilqF koloN KUb vgfr leI jFdI sI. ivafh ÈfdIaF Aupr aqy hor mOikaF Aupr GrF dI sPfeI-ilpfeI-pocfeI dy nfl-nfl anfj dI ipsfeI vI krfeI jFdI sI.

dilqF dy leI smfijk aqy Dfrmk afdyÈ sI ik AuwcI jfqI df koeI vI ivakqI cfhy Auh bwcf hI ikAuN nf hovy Aus ƒ rfm-rfm, pYr CUhx, pRxfm, nmskfr krnf sB jfieË sI. ipµz ivc pÈUaF dy mrn Auqy dilqF ƒ ZoxF pYNdf sI. nfl hI ieh lok BwuK mrI dy kfrn mry hoey pÈUaF df mfs Kfx leI mËbUr sn.
dilq lok afpxy nrk dy jIvn qoN mukqI pfAux leI Ctptf rhy sI. AuDr bfbf sfihb dy kµmF dI ivÈyÈ crcf pµjfb ivc hI nhIN pUry Bfrq ivc hox lwgI sI. lok sµgiTq hox lwgy sI aqy mukqI dy leI sB kuJ krn ƒ iqafr sn.

ies smyN bfbU mMgUM rfm mUgovflIaf dilqF dy nyqf dy rUp ivc AuBr ky sfhmxy afey. AunHF ny afid Drm mµzl dI sQfpnf krky pUry soiÈq smfj ƒ iekwqr krky iek ÈkqIÈflI aµdoln CyV idwqf sI. Aus smyN pµjfb ivc hux pfiksqfn smyq ihmfcl pRdyÈ, hirafxf df ielfkf Èfml sI. ies aµdlon df muwK dPqr jlMDr sI. ies aµdoln dy nyqf bfbU mMgUM rfm mUgovflIaf ƒ afid DrmI lok sjI hoeI GoVI Auqy ibTf ky AunHF ƒ iljfieaf krdy sn. aqy bVy-bVy sBf sµmylnF df afXojn krdy sI. Aus sµmyln ivc Bfg lYx vfly lokF dI ivÈyÈ gwl ieh huµdI sI ik sB lok mIlF bwDI pYdl cwlky iekwqr huµdy sI aqy afpxy nfl aftf, dfl, guV, ipafj, acfr ilafAuNdy sI. sB ƒ iekwTy krky rotIaF bxfeIaF jFdIaF sI. ijwQy sB iml ky bYT ky iek sfQ KFdy sI. iPr bulfey gey bulfiraF dy BfÈx huµdy sI. myry dfdf jI aqy myry ipqf jI dovyN hI ‘afid Drm mµzl' dy kµmF ivc vD-cVH ky ihwsf lYNdy sI.

pµjfb ivc AunHF idnF ivc Gor jfqIvfd sI AuwcI jfqI vfly qy nIcI jfqI vfly lokF dy ivc mflk aqy gulfm df sbµD sI. aCUq lok vDIaf vsqr, cmkIly jyvr, (sonF-cFdI) kZfeI vflI nvIN jwuqI pihnky nokdfr jF qfbdfr mwuCF, qurlydfr jF nvF sfÌf bµn ky koeI vI mfeI df lfl AuwcI jfqI vfilaF dy ipµz ivcoN jF AunHF dy sfhmxy qoN nhIN inkl skdf sI. prµqU
bfbU mMgUM rfm mUgovflIaf dy
ies afid Drm aµdoln qoN pRBfvq ho ky iewk dilq nvXuvk lfl sfÌf bµnH ky AUunHF dI qihsIl dy iewk ipµz ivwcoN jo ik rfjpUqF df sI byDVk ho ky inkl igaf sI. ies nfl pUry ipµz ivwc Èor mc igaf. rfjpUqF dIaF iqjOrIaF Auwpr bl pY igaf, muwCF afkV geIaF, bcy KUcy hiQafrF Auwpr muwTF cVHfeIaF geIaF iPr rfjpUqF ny afpxI afn, bfn, Èfn dy leI dilq Xuvk ƒ pkV ky bydrdI nfl pItfeI kIqI, Aus dI lfl pgVI jbrdsqI Koh leI.

bfbU mMgUM rfm mUgovflIaf dy afid Drm mµzl ƒ pqf lwgf qF AunHF ny rfjpUqF ƒ afDuink lihr df pihlF pfT pVHf hI idwqf. ies Gtnf dy ivroD ivwc AunHF ny mfihlpur ipµz ivwc iewk bVI kfnPrµs df afXojn kIqf. ijs ivwc afs pfs dy ielfky sihq lfielpur, srgoDf,imµtguµmrI, mulqfn (jo hux pfiksqfn ivwc hY) qwk dy lok hËfrF dI sµiKaF ivwc iewkTy hoey sI. sB lokF ny sihBoj dy bfad kfnPrµs arµB kIqI. ijs ivwc pµjfb XUnIvristI dy kµtrolr sr iskµdr hXfqKf aqy sr CotUrfm jYsy lokF ny Bfg ilaf. ies mOky hËfrF sfÌy mµgvfey gey. ijnHF ƒ lfl rµg nfl rµg ky suwkf kIqf igaf iPr sB iekwqr hoey lokF ny sfPy bµnH ky rfjpUqF dy ipµzF ivwc jf ky jlUs kwZy. rfjpUqF dIaF muCF bfry qF pqf hI nhI lwgf pRµqU ies Gtnf nfl dilqF ivwc nvyN ieiqhfs dI isrjxf hoeI.

mYN nOkrI dy leI bfbU mMgUM rfm mUgovflIaf dy afid Drm mµzl dy roËgfr dPqr jlMDr ivwc afpxf nfm drj krvf rwiKaf sI. AuwQoN mYƒ idwlI leI kfl lYtr imilaf sI. keI lokF qoN AuDfr mµgxf ipaf pr myry ipqf jI ny bVI muÈikl nfl 12 rupey iekwTy kIqy sI. jlMDr roËgfr dPqr ny mYƒ jrUrI kfgjfq qF idwqy hI, nfl hI Kfx vfsqy lgBg vIh motIaF-motIaF rotIaF aqy guVH-afcfr bµnH idwqf qF ik do idn qwk mYƒ rotI dy leI pYsf nf Krc krnf pvy. idwlI ivwc mYƒ ieh kih ky PylH kr idwqf ik ipµz ivwc qyry bdly kOx kµm krygf?

sµn 1940 df pihlf hÌqf lwgf sI bfbf sfihb idwlI afey hooey sn. vYstrn kort dI 2 nSbr koTI ivwc mY bfbf jI dy pihlI vfr drÈn kIqy sI. Aus smy mYƒ lwgf myrI sflF purfxI afÈf pUrI ho geI hY. iewQy mY ieh gwl Kfs qOr qy kihxI cfhuµdf hF ik Bfg isµG dy nfl ijs hotl ivwc mNY Kfxf KFdf sI Aus df mflk vI iswK sI. Aus ƒ ieh mflUm ho igaf ik myrI jfq vI cmfr hY. vYsy qF Bfg isµG vI aCUq sI pRµqU iek iswK hox dy nfqy Aus dI koeI iewËq sI. hotl dy mfilk ny mYƒ Kfxf KFdy smy hI afpxy hotl ivwcoN kwZ idwqf sI. Aus smy Aus ny ikhf sI ik ‘‘mY cmfrF ƒ afpxy hotl ivwc Kfxf Klf ky afpxf hotl bµd nhIN krvfxf hY.''

1951 ivwc ihµdU koz ibwl dy muwdy Aupr bfbf sfihb ny kfƒn mµqrI dy ahudy qoN asqIÌf dy idwqf sI. AunHF dI koTI pr hr roË afAux vfilafN dI BIV Gt geI sI. AunHF ny mYƒ puwiCafN ik rwqU qusIN myry nfl kµm krn ƒ kihµdy sI. hux qyrf kµm krn df smF af igaf hY. pRµqU myry nfl kµm krnf bhuq kiTn hY. kI qusIN aYsf kr skogy? mY AunHF ƒ inmrqf nfl kµm krn df Brosf idvfieaf sI.'' ÈRI rwqU jI ny bfbf sfihb aµbyzkr jI dIaF syvfvF qoN mfnisk lfB qoN ielfvf hor koeI lfB nhIN AuTfieaf. jd ik Aus smyN ivc bhuq sfry lokF ny, ijnHF ny bfbf sfihb jI dI QoVI ijhI vI syvf kIqI, Aucy ahudy pRfpq kIqy aqy Bfrq srkfr dy bhuq bVy pd aiDkfrI bxy hoey hn. sRI rwqU Bfrq srkfr dy Kurfk mµqrfly ivc Auwc aiDkfrI sn aqy bfbf sfihb dy smfijk aqy Dfrimk aµdoln ivc pUrI rucI rKdy sn. jo kuJ AunHF qoN iek bVy srkfrI aiDkfrI dy qOr qy bx pfieaf, Auh bfbf sfihb dy imÈn leI krdy rhy. ‘‘nfgpur ivc dIkÈf lYx df sB qoN anoKf kµm sI . ieh myry jIvn ivc hI nhIN blik Bfrq dy ieiqhfs ivc iek apUrx aqy anoKI Gtnf sI. pUry dyÈ ivc iek ajIb mfhOl sI. bfbf sfihb Auwqy keI vfr hmly ho cwuky sI. kwtVpµQI rfq idn DmkIaF dy rhy sI. Drm pRIvrqn Auwqy pUry dyÈ ivc crcf df bfËfr grm sI. kuJ smfcfr pwqrF ƒ Cwz ky sB aÉbfr bfbf jI dy ivrwuD Ëihr Auwgl rhy sI. sB kfrXkrqf bfbf jI dI cOksI ivc lgy hoey sn. idwlI qoN nfgpur phuµcx dy leI ryl dy smfcfr idwqy jf rhy sI aqy Ausy qrF rylvy styÈn pr vI svfgq dIaF iqafrIaF ho rhIaF sI pRµqU kfrXkrqf TIk smyN pr bfbf jI ƒ idwlI qoN nfgpur hvfeI jhfj dy duafrf lY gey sI. sB kfrXkrqf afpxy afpxy kµm ivc ivasq sI. bfbf sfihb qwk phuµcx leI mYN pRmuwK mfiDam sI. mYƒ AunHF idnF ivc afpxy jIvn df prm swuK imilaf sI. mYN AunHF plF ƒ aµiqm smyN qk vI nhIN Bwul skdf hF.''

bfbf sfihb jI df aµiqm sµdyÈ ieh sI ik; ‘Auh hmyÈf sÉq imhnq dy nfl ividaf, sµgTn aqy sµGrÈ dI gwl krdy sI qy ikhf krdy sI ik ieh dyÈ dilqF df hY aqy ieh dilqF dy hwQF ivc hI surwiKaq rih skdf hY. ies leI hux smF af igaf hY ik ies ƒ sµBflx dy leI ividaf pr kbËf hoxf jrUrI hY. qusIN iek idn dyÈ Auwpr rfj krogy aqy iewQoN dI Auwc jfqI quhfzy qoN afpxy leI irËrvyÈn dI mµg krygI.'' bfbf sfihb dIaF AuhnF sflF ivwc ilKIaF qkrIbn sB ikqfbF dy KrVy rwqU jI dy tfeIp kIqy. Auh hr KrVy ƒ soDky bfad ivwc keI keI vfr tfeIp krdy. bfbf sfihb dy afKrI Èfhkfr grµQ ‘dI buwDf aYNz ihË Dwmf' ƒ pqf nhIN AuhnF ƒ vIh vfr tfeIp krnf ipaf. koTI qoN Gr df Pfslf 10 mIl sI. kuwJ vI hovy, Duwp hovy jF srdI, JwKV hovy jF qUPfn, rwqU jI df svyr Èfm koTI jf ky tfiep krnf aqy bfbf sfihb dI dvfeI aqy dyK Bfl leI jfxf atuwt inXm sI.

rwqU jI ny do ikqfbF (1) lfst iPAU XIarË afP zf[ aµbyzkr aqy (2) romIinssYnsj aYNz rImYNmbrYNnsj afP zf[ bI[ afr[ aµbyzkr ivwc bfbf sfihb dI iPlfsPI aqy jIvn sµGrÈ dy sµKyp vrnx qoN ielfvf AuhnF dI inËI i˵dgI aqy AuhnF dy hor ruJyivaF bfry durlwB jfxkfrI idwqI hY. rwqU jI ny nfgpur ivwc aµbyzkr imAUiËam sQfpq kIqf. rwqU jI dIaF smfj leI kIqIaF syvfvF leI AuhnF ƒ drjxF boD aqy aµbyzkrI sµsQfvF ny snmfnq kIqf.
aµq! bfbf sfihb aµbyzkr jI dy rqn nfnk cµd rwqU jI 15 sqµbr 2000 ƒ inrvfx pRfpq kr gey.

Posted on September 14, 2010

kYnyzf dI pfrlImYNt ny jUn 9, 2010 nUM iewk ivlwKx ptIsLn drjL kIqI. iesdf sbMD 1984 ivwc hoey hjfrF iswKF dy kql nfl hY joik Aus smyN dy pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI nUM Ahdy surwiKaf gfrzF duafrf golI mfrx qoN bfad vfpry. srkfrI msLInrI dI durvrqoN krdy hoey votr ilstF dy shfry iswKF dy GrF dI insLfndyhI kIqI geI. idwlI pulIs ny sB qoN pihlF AuhnF iswKF nUM inhwQy kIqf ijnHF kol lfeIsYNssLudf hiQafr sn. pulIs kFgrsI nyqfvF dIaF hdfieqF muqfibk dgFkfrIaF dI BIV nUM rokx dI bjfey hlfsLyrI dy rhI sI. kFgrsI nyqfvF ny pihlF hI PYslf kr idqf sI ik ikvyN isKF nUM mOq dy Gft Auqfrnf hY. BIV nUM Auh sfrf sfjo smfn muheIaf krvfieaf joik AunHF nUM ijAuNdy sfVn leI qy AunHF dy iswr PLoVn leI jrUrI sI. ieko qrHF dI idwK vflLy lokF nUM insLfnf bxfieaf igaf. AunHF df ieMdrf gFDI dy kql nflL koeI dUr df vI sbMD nhIN sI. BfvyN ipCly 25 sflF ivwc qkrIbn drjn kmIsLnF nUM dosLIaF dI insLfndyhI krn leI lfieaf igaf, pr iksy nUM koeI sjf nhIN idqI geI. idwlI ivwc hI 3000 qoN vwD isKF nUM by rihmI nflL kql kIqf igaf. dysL df knUMn iswKF dy mfmly ivwc Aus smyN iCwky qy tMg idqf igaf sI. kFgrs pfrtI ny 1984 dy iswK ivroDI dihsLq qy Bupfl gYs kFz qo qurMq bfad iewk nvF ieiqhfs bxfieaf. jnvrI 1985 dI lok sBf coxF ivwc kFgrs ny iekwilaF hI 530 ivcoN 411 sItF ijwq leIaF.

lokF df ieqnf vwzf PLYslf ieMj jfpdf sI ik ijvyN iswKF dy kql nUM hI vot peI hovy. lokF dy mnF ivwc rfsLtrvfd dI nvIN pRIBfsLf sfhmxy afeI. iswK smfj leI ies ivwc koeI QF nhIN sI. pr ivakqIgq qOr qy sPLlqf leI rfh pwDrf sI jy Auh apxy afp nUM ihMdU smfj df ihsf hI smJx. ijhVy iswKF ny ies gwl nUM smiJaf Auh sPLl rhy ijhVy apxy smfjL dy ihwq dI gwl krn lgy AunHF nUM vwKvfdI jF awqvfdI grdfny jfx df Kqrf ho igaf. jdoN vI 1984 dy dosLIaF nUM sjfvF duafx dI gwl kIqI geI qF iesnUM dysL dy ivruwD sfjLs ikhf igaf. aijhIaF aKOqI sfjsLF nUM pCfVn leI ihMdU rfsLtrvfdIaF ivwc nvF josL vyiKaf igaf. ies mfnskqf df sfPL nmUnf iswKF dI kYnyzf pfrlImYNt ivwc ptIsLn drj krvfAux leI CyVI muihm smyN dyKx nUM imilaf.

9 jUn 2010 nUM kYnyzf pfrlImYNt ivwc sB qoN pihlfN jo mfmly nUM ivcfiraf igaf Auh 1984 ivwc isKF dI nslkusLI bfry hI sI. knyzIan mYNbr pfrlImYNt aYzirAu kynIaf qy suwK DflIvfl ny iews ptIsLn nUM spIkr dI sihmqI nflL pysL kIqf. iksy vI mYNbr ny koeI ieqrfj nhIN kIqf. ptIsLn iews aDfr qy kIqI geI hY ik XUnfeIitz nysLn dy nslkusLI bfry pRIBfsLf bhuq sfPL hY. ies muqfibk 1984 dy isKF ivruD aprfDF dI GtnfvF nUM aMqrrfsLtrI knUMn dI AulMGxf krfr idqf jf skdf hY. ijvyN ik kYnyzf mnuwKI aiDkfrF df alMbrdfr hY qF iesnUM 1984 dy dosLIaF nUM sjfvF dyx ivwc afpxf Xogdfn pfAuxf cfhIdf hY. aYwm pI gurbKsL isMG mwlHI, nvdIp bYNs, bOnI krONbI qy kirstI zMkn ny pRsqfv leI hmfieq jfihr kIqI. nvdIp bYNs ny ikhf ik 25 sflF dI jfx buwJ ky axdyKI BfrqI inXF pRxflLI qy iewk Dwbf hY.

dUjy pfsy, torI pfrtI dy BfrqI mUl dy aYwm pI dIpk Ebrfey ny ptIsLn nUM hfAus ivwc pysL hox qoN pihlF kfPLI aiVky pYdf kIqy. Ausny apxy sfQIaF nUM ptIsLn nUM mUloN hI rwd krn dI nsIhq idqI. Ebrfey ny ikhf ik ieh bMdy kYnyzf nUM Bfrq dy tuwkVy krn leI vrq rhy hn. aijhI ivcfrDfrf nUM BfrqI kONslyt jYnrl ny vI AuBfiraf. pr swB qoN vwD jLor kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn nFa dI sMsQf ny ies ptIsLn nUM iswK dihsLqgrdF dI kfrvfeI drsfieaf. kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn dI sQfpnf 2007 ivwc hI kIqI geI sI. ieh sLfhukfrF qy Auwc pwDr dy aiDkfrIaF dI sMsQf hY ijsny ik kYnyzf qy Bfrq dy afpsI sbMDF qy vpfr nUM vDfAux dI ijMmyvfrI afpxy isr qy leI hY. ies sMsQf ny kYnyzf dy hryk aYwm pI nUM iewk icwTI rfhIN ptIsLn nUM rwd krn leI ikhf ikAuNik ieh Bfrq nUM vMzx df iewk ZONg hY. iews icwTI dy swB qoN pihly pihry ivwc BfrqI vpfirk irsLqy KLrfb hox df KLqrf drsfieaf. kYnyzIan knUMn krqfvF nUM disaf igaf ik Bfrq ny kYnyzf ivwc 12 bIlIan zflr dI rfsLI lfeI hoeI hY. iesdy mukfbly kYnyzf ny Bfrq ivwc isrPL 500 mIlIan zflr dI hI rfsLI lfeI hY. PLfAuNzysLn dy nYsLnl knvInr adIiqaf Jfa ny kfrprysLnf dy lfB nUM mnUKI aiDkfrF qo vwD mhwqvpUrx disaf q ies sbMDI ptIsLn nUM rwd krn dI slfh idqI. Jfa muqfibk Bfrq ivwc iswKF nUM koeI smwisaf nhIN ikAuNik pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG vrgy iensfnF nUM BfrqIaF df snmfn hfsl hY. mnoj piMzq joik PfAuNzysLn df bulfrf hY ny ikhf ik ptIsLn dI Bfvnf mMdI hY ies krky kYnyzf nUM koeI aiDkfr nhIN ik Auh ptIsLn ivwc drsfeIaF geIaF mMgF vwl iDafn dyvy. Ausny icqfvnI idqI ik kYnyzf qy Bfrq dy irsLqy ivgV skdy hn.

imstr Jfa ny nYsLnl post nFa dy awKLbfr ivwc lyK iliKaf ijsdf isrlyK sI “KfVkU iswKF dI ptIsLn rwd krdy hoey”. Ausny ikhf ik ijhVI ptIsLn aYwm pI aYNzirAu kynIaf qy suwK DflIvfl pysL krn jf rhy hn Auh Bfrq ivroDI BfvnfvF nUM BVkfAux leI hY. Ausny ikhf ik 1984 dIaF GtnfvF Bfrq df aMdrUnI mslf hY. Ausny Bfrq qy kYnyzf dy sbMDF ivwc Ktfs afAux df vI vfsqf pfieaf. nYsLnl post dy iewk hor lyK ivwc ies ptIsLn nUM Bfrq ivroDI grdfinaf. Jfa dy ivcfrF nUM AudoN pRozqf imlI jdoN kuwJ pMjfbI mULl dy lokF ny vI sihmqI pRgt kIqI. pMjfbI pwqrkfr blrfj idEl ny ikhf ik ptIsLn kYnyzIan pfrlImYNt dy ipCly drvfjLy rfhIN KfVkUaF dI Xfdgfr sQfipq krn df hI Xqn hY. Aus muqfibk ieh KflsqfnIaF dy isafsI jLor df hI nmUnf hY. kYnyzIan post dy sMpfdk jgdIsL gryvfl ny ptIsLn nUM BMzdy hoey ikhf ik ieh iswKF dI vwD igxqI dy ivcfrF nUM nhI pRgtfAuNdI. kYnyzf ieMzIaf PFAuNzysLn ny hr qrIky nflL ieh iswD krn dI koisLs kIqI ik ptIsLn KflsqfnIaF nUM qwkiVaf krn dI hI Xojnf hY.

ptIsLn nUM nkfrx leI kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn dI swKLq imhnq AudoN rMg ilafeI jdoN ilbrl pfrtI dy muwKI mfeIkl iegnfitPL nUM ptIsLn rwd krn leI mnf ilaf. PLfAuNzysLn nUM afs sI ik ptIsLn hfAus afPL kfmnjL ivwc pysL hI nhIN hovygI ikAuNik jdoN pfrtI dy muwKI ny hI iesnUM asvIkfr kr idqf hovy qF pfrtI mYNbr iesdy Ault nhIN jfxgy. iegnfitPL ny sfPL qOr qy ikhf ik AusdI pfrtI AuhnF lokF df pwK nhIN pUrygI ijhVy afpsI sbMDF ivwc ivgfV pfAuNdy hn . pr jdoN AusdI pfrtI dy do AuwGy aYwm pIjL aYNzirAu kynIaf qy suwK DflIvfl ptIsLn pysL krn ivwc sPLl ho gey qF iegnfitPL dI agvfeI qy vI vwzf svfilaf insLfn lwg igaf. iesdy nflL hI adIiqaf Jfa qy mnojL pMizq dI kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn dI agvfeI ivvfdF dy Gyry ivwc af geI.

kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn dI sQfpnf iksy DVybMdI leI nhIN hoeI sI. sMsQf dy apxy vYwbsfeIt muqfibk “ kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn iewk nYsLnl lfB-rihq, DVybMdI rihq gYr srkfrI sMsQf (aYn jI E) hY joik 2007 ivwc sQfipq kIqI jFdI h. iesdf muwK AudysL kYnyzf qy Bfrq ivwc cMgy sbMD pYdf krnf hY, qy kYnyzIan lokF nUM Bfrq dy bdldy hoey rUp bfry isiKawq krnf hY, qy BfrqI mULl dy kYnyzIan lokF df kYnyzf dy isafsI jIvn ivwc vfDf krnf hY. PfAuNzysLn dy sMsQfipk mYNbrjL AudXogpqI, Auwc pwDr dy vpfrI qy pRoPLYsLnl hoxgy.”

iewQy jo iDafn dyx vflLI gwl hY ik PfAuNzysLn dI mYNNbrisLwp afm lokF leI KulHI nhIN hY. PfAuNzysLn apxy mYNbr swdf pwqr rfhIN hI lYNdf hY. ieh Auh lok hn jo dUijaF dy isr qy apxy srkfrI asr rsUk nUM vDfky keI pRojYktF rfhIN lfB Kwt rhy hn. ieh tolf DMn iekwTf krn dI hoV ivwc DVybMdI vflLf rol adf kr irhf hY. ptIsLn nUM rwd krvfAux dI muihm ivwc 1984 dy aprfDIaF dy ihwq pUrn dI ivcolgI krdf hY. *** ptIsLn df muwdf aprfDIaF nUM sjf idvfAuxf qy AunHF dI srkfrI CqrCfieaf df prdf PLfsL krnf hY. ivcfrxXog gwl ieh hY ik Bfrq srkfr dunIaf ivwc awqvfd ivruwK lVfeI df ijs josL nflL mujfhrf krdI hY Aus josL nflL sfry aprfDIaF nUM sjf ikAuN nhIN idMdI? kuwJ isKF df kihxf hY ik AunHF dI hryk ieMnsfP dI mMg nUM awqvfd qy vwKvfd nflL joVn df kMm mMdI Bfvnf qo pRBfivq hY. kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn duafrf ptIsLn nUM aYNtI-ieMzIaf grdfnx df mqlb ieh vI ho skdf hY ik 1984 dy aprfDIaF nUM bcfAuxf pRo-ieMzIaf jF rfsLtr Drm hY.

PfAuNzysLn dy nyqfvF nUM apxy aMdr JfqI mfrnI cfhIdI hY ik Auh cMd srmfeydfr sfry BfrqIaF leI ikvyN bol skdy hn? ieh Auh lok hn jo BfrqI nyqfvF nUM Brf mfrU jMg CyVn leI nsIhqF idMdy hn qfik aijhy kMm ivwc AunHF nUM lfB vI hoey qy srkfrI asr rsUk vI vDy.

kYnyzf dI pfrlImYNt ivwc ptIsLn df mqlb jKLmF qy mrhrmpwtI krn vFg hY. ieh lokF dy duwK nUM vMzfAux vflLf kfrjL hY. jdoN swcy idloN duKF dI sFJ hovy qF kfPLI gwusf apxy afp hI alop ho jFdf hY. kYnyzf PfAuNzysLn dy afgUaF ny DVybMdI, BrfmfrU qy DwkysLfhI vflLf hI idRsLtIkox pysL kIqf hY ijsdI hr vrg vloN inMidaf hoxI cfhIdI hY.

ieh ptIsLn ieMzo-kYnyzIan ieiqhfs ivwc iewk nvF cYptr ilKygf ijs ivwc aMqrrfsLtrI smisafvF nUM cMgI BfvnF aDIn ivcfiraf jfvygf. gwlbfq rfhIN bhuq guMJldfr smisafvF df vI hwl inkl skdf hY jykr injI lfBF nUM lFBy kr deIey. Bfrq dunIaf ivwc gwlbfq qy sLFqI df ZMzorf qF sfrI dunIaf ivwc ipwtdf hY pr apxy mfmilaF ivwc DwkV qy DoKy vflLf idRsLtIkox hI rwKdf hY.
Posted on June 16, 2010

gurU arjn dyv : sLbd leI sLhfdq

zf: amrIk isMG (916 212 8550)

U1581 ivwc gurU arjn dyv jI isrPL aTfrhF sflF dy sn jdoN AunHF qy iswKF dI agvfeI dI ijMmyvfrI pY geI sI. AunHF dy ipqf cOQy gurU gurU rfmdfs jI swq sfl gur gwdI qy rihx AuprMq, aijhy vfrs dI BflL ivwc sn jo gurU nfnk imsLn nUM sMpUrx krx dy smrwQ hovy. pIRiKaf qoN ibnF ieh sMBv nhIN sI. sB qo vwzy Brf ipRQI cMd dI ivrqI mfieaf ivwc pUrI qrHfN gRsq sI. sMgqfN qy msMdf rfhIN “gurU kf cwk” nfmI QfN nUM hirmMdr ivwc Ausfrnf sI. pihly iqMn gurUafN dI iswKI syvkI aYnI sI ik DMn dOlq vwzy pwDr qy iekwTf ho irhf sI. gurU arjn dyv jI dy dUjy Brf ny AudfsIafN vflLf Bys apxf ilaf sI. ies krky Bgq bfxI qy nfnk bfxI dI jo poQI dUjy qy qIjy gurUafN ny bhuq imhnq sdkf iqafr kIqI sI, ipRQI cMd qy mhfNdyv dovyN iesdI mihmf qoN axjfx sn. mslf isrPL pivqr bfxI nUM sMBflx df hI nhIN sI, sgoN afAux vflLIafN pIVHIafN leI iewk sMsQfN vjo sQfipq krn df kMm aDUrf ipaf sI. ies krky cox aijhy AuqrfiDkfrI dI krnI sI jo ieh kMm pUry kr sky. gurU jI vloN ipRQI cMd nUM iksy irsLqydfr dy ivafh rsmfN ivwc jfx df hukm hoieaf sI jo Ausny keI bhfny GVky Tukrf idqf sI. mhfNdyv ny vI ieMj hI kIqf. qF sB qo Coty arjn nUM hukm hoieaf ik Auh lhOr jfvy qy AudoN qwk vfips nf afvy jdoN qwk gurU nf bulfvy. ipRQI cMd apxy Coty Brf dIafN gurU nUM ilKIafN icTIafN CupfAux dy apRfD ivwc vI dosLI pfieaf igaf sI. sfrIaF pRIiKafvF ivwc ipRQI cMd qy mhFdyv bwurI qrHF aswPLl huMdy hn ijsdf iesLfrf gurU rfm dfs jI apxI bfxI ivwc vI krdy hn.

siqgur kI syvf inrmlI inrml jnu hoie su syvf Gfly..
ijn aMdir kptu ivkfru JUTu Eie afpy scY viK kZy jjmfly.. m:4 pM:304
siqgurU no imlY so afpxf mnu Qfie rKY Ehu afip vrqY afpxI vQu nfly..
jn nfnk ieknf guru myil suK dyvY ieik afpy viK kZY Tgvfly.. m:4 pM: 305

ies qrHF gurU rfmdfs jI ny sB qo Coty puqr arjn nUM hI gurU nfnk joq dy Xog smiJaf.

gurU arjn dyv jI dy smyN gurU Gr dI mihmf pUry BfrqI smfj ivwc PLYl geI sI. bfbr qoN akbr qk, sLfhI Grfxy iksy nf iksy rUp ivwc gurU Gr nflL juVy rhy. akbr df dIny-ielfhI isDfNq BgqI lihr qoN hI pRBfivq sI. sfNeI mIafN mIr ijhy sUPLI sMq svrsFJIvflqf nUM pwikafN kr rhy sn. BfrqI smfj dy sdIafN qo dby kucly vrgfN nUM iekwiTafN bYTky sqsMg krn df mOkf iml igaf sI. pRMprfvfdI soc dy DfrnI apxI hoNd nUM KLqry ivwc mihsUs krn lg pey sn.

pMjvy gurU dI ijMmyvfrI sMBflx dy nflL hI, gurU arjn dyv jI aDUry pey kMmfN nUM pUrf krn dIafN XojnfvF bxfAuNdy hn. Bgq bfxI qy nfnk bfxI nUM rfgF ivwc sMgIqbwD krnf, aimRqsr ivwKy hirmMdr Ausfrnf, sLihr nUM vpfr df kyNdr bxfAuxf qy hor sLihrfN dI AusfrI krnf, afid muwK tIcy sn. cVHdI jvfnI ivwc kOm dI ieqnI vwzI ijMmyvfrI ijvyN AunHfNny inBfeI, sLfied hI dunIaf dy ieiqhfs ivwc aijhI Audfhrx hovy. Bgq bfxI qy nfnk bfxI dy sLbd AunHfN dI sUrq dI gihrfeIafN ivwc iks hwd qwk smfey hoey sn, Ausdf aMdfjLf AunHF dy afid gRMQ ivwc sB qo vwD 2216 sLbdF qo lfieaf jf skdf hY. AunHF dI rwcI bfxI sLbd, suriq, DuMn qy BgAuqI dy isDfNq nUM idRVfAuNdI hY . ies srmfey leI kurbfn hox df QfN QfN ijLkr afAuNdf hY.

Aun sMqn ky myrf mn kurbfny..
ijn qUM jfqf jo quwD Bfny.. m: 5 pM:100
aink BFiq kir syvf krIaY..
jIAu pRfn Dnu afgY DrIaY..
pfnI pKf krAu qij aiBmfnu..
aink bfr jfeIaY kurbfnu.. m: 5 pM 391

ipRQI cMd gurU ivroDI qfkqfN df kyNdr bx jfNdf hY. Ausny gurU arjn jI dy iKlfP akbr nUM vI drKfsq kIqI sI. iesdf muwK muwdf hY ik gurU ieslfm dI qOhIn ivwc sLbd Aucfrx krdf hY. akbr ipRQI cMd dI aijhy suJfa nUM koeI QfN nhIN idMdf. pr ipRQI cMd df myl jol hux AunHF srkfrI aiDkfrIaf nflL ho jFdF hY jo sdf bfdsLfhF nUM aKOqI zr KVHy krky, qfkq apxy hwQfN ivwc rwKdy hn. cMdU sLfh qy sUlI KF df juwt aijhf hY jo ik iksy nf iksy bhfny gurU arjn nUM apxI qfkq df isLkfr bxfAuxf cfhuMdy hn.

akbr dI mOq dy nflL hI Ausdy ‘dIny-ielfhI’ isDFq dI mOq ho jfNdI hY. ihMdU rfjy Bgvfn dfs dI bytI jhFgIr nUM ivafhI hoeI sI ijsdI kuwK qoN sulqfn Kusro df jnm hoieaf sI. Kusro sFeI mIaF mIr qy gurU arjn df cylf sI. gurU ivroDIaF leI jhFgIr qy Kusro dy irsLqy ivwc jihr imlfAux df vDIaf mOkf sI. Kusro akbr bfdsLfh df chyqf sI. jhfNgIr qy Kusro dovyN ivroDIafN dIaF dIaF cflF ivwc PLsdy jf rhy sn. iewk pfsy Kusro nUM apxy ipE dy ivrwuD cwk idqf dUjy pfsy Kusro nUM gurU arjn dyv jI dy asLIrvfd leI slfh idqI. jhFgIr nUM pUrf ivsLvfsL krf idqf ik gurU arjLn Kusro nUM akbr df jfnsLIn bxfAuxf cfhuMdf hY. ipRQI cMd, cMdU qy sUlI KF dy ihwq sFJy ho gey. sUlI KF sFeI mIaF mIr qy gurU arjn dyv jI dy imlfp nUM ieslfm leI iewk vwzf Kqrf bxfky pysL krn lg ipaf. iesy qrHF ipRQI cMd qy cMdU sLfh pMjvy gurU nUM ihMdU Drm leI Kqrf smJx lg pey. dovyN gutfN dI rfey gurU arjn dy ivruD iml geI . jhFgIr df kursI leI XuwD meI 1606 ivwc Kqm huMdf hY . gwdI qy bYTx sfr hI jhFgIr, gurU arjn dI sLhfdq dy hukm jfrI kr idMdf hY. cMdU dI bytI dy gurU arjn dyv jI dy byty nflL irsLqy dI khfxI nUM kuwJ ieiqhfskfr muwK mMndy hn. jfpdf hY ik cMdU ny ipRQI cMd dy kihx qy ieh ZONg rcfieaf hovy, pr Ausdf asl AudysL gurU nUM apxI qfkq df isLkfr bxfAuxf hI sI. ieh krn nflL AusnUM jfipaf hovygf ik Auh nvyN bxy bfdsLfh dy sB qoN nyVy ho jfvygf. iesdy nflL hI Auh sfry ihMdU vI KuwsL ho jfxgy ijhVy ik gurU arjn dyv jI dy “afid gRMQ” nUM iBitaf kihMdy sn ikAuNik Aus ivwc Bgq bfxI sLfiml kIqI geI sI.

“qujLk-ey- jhFgIrI” ivwc jhFgIr gurU arjn bfry ies qrHfN ilKdf hY:

“ iewk ihMdU-jo arjn nfm nflL jfixaf jFdF hY, ijsny ik pIr qy sLyK df bfxf pfieaf hoieaf hY, ijsny iswDy sfDy ihMdUaF qy mUrKL muslmfnF dy idlF qy afpxy qOr qrIikaF nflL jfdU kIqf hoieaf hY----iqMn qoN vwD pIVHIaF qoN ieh dukfn clf rhy hn. keI sflF qoN mYN soc irhf hF ik jF qfN mYN ies JUT dI afvfjLfeI df aMq kr dyvF jF AuhnUM (gurU) ieslfm dI god ivwc lY afvF”

jhFgIr iswDy-sfDy ihMdUafN df hvflf idMdy hoey ies gwl dI pusLtI krdf hY ik Auh Auwc jfiq dy ihMdU nhIN sn. gurU arjn dyv jI dI sLhfdq nUM pUrI qrHF smJx leI Aus smy dIaF sfrIaF GtnfvF nUM GoKxf pvygf. bfdsLfh akbr ny jo “dIny-ielfhI” Drm bxfieaf sI Aus ivwc kwtV muslmfn qy kwtV ihMdU sLfml nhIN hoey. akbr ny apxy Drm nUM PLYlfAux dy koeI Aucycy Xqn nhIN kIqy . dIny-ielfhI isrPL akbr dIaF KulHIaF qy AudfrvfdI nIqIaF df hI pRqIk sI. ies krky bhuq QoVI igxqI ny apxI idlcspI idKfeI. rfjf Bgvfn dfs ny sfPL hI kih idqf sI ik Auh dIny-ielfhI apxfAux df iewCuk nhIN hY.

rfjf Bgvfn dfs dI iewk BYx akbr nUM ivafhI hoeI sI. AusdI apxy byytI ‘mfn bfeI” jhFgIr dI pqnI sI ijsdI kuwK qoN jhFgIr df sB qoN vwzf bytf “sulqfn Kusro” pYdf hoieaf sI. rfjf Bgvfn dfs df bytf “rfjf mfn isMG” akbr bfdsLfh df bhuq snmfinq jrnYl sI. rfjf mfn isMG vI akbr dy dIny-ielfhI isDFq dy pwK ivwc nhIN sI. Bgvfn dfs prvfr ivcoN isrPL Kusro df Jukfa sUPLI mwq vwl ijafdf sI. ies krky Kusro sFeI mIaF mIr qy gurU arjn dI sMgq psMd krdf sI.

akbr dy sqMbr 1605 ivwc bImfr hox nflL sLfhI Grfxy ivwc hPVf dPVI vflLf mhOl pYdf ho jFdF hY.

Kusro df mfmf “rfjf mfn isMG” apxy sLfhI asr rsUk nUM bcfAux leI Kusro nUM bfdsLfh bxfAux dI koisLs krdf hY. pr AusnUM kwtV muslmfn qy ihMdU nvfbfN df smrwQn nhIN imldf. rfjf mfn isMG Kusro nUM apxy ihqF leI vrqx dI koisLs ivwc aswPLl hoky, jhFgIr nflL smJoqf kr lYNdf hY. ies qrHFN Kusro df sfQ sB Cwz idMdy hn. ieho smF hY jdoN sLfhI Grfxy ivwc bdnfm hoey Kusro dy mfmly nUM cMdU, sUlLI KF qy ipRwQI cMd apxIaF cflF leI vrqdy hn. Kusro dI bgfvq df sfrf gusf gurU arjn dyv jI qy miVHaf jFdF hY. jhFgIr cMdU nUM KulH dy idMdf hY ik Auh ijvyN cfhy gurU arjn nUM sjf dyvy.

ijs ZMg nfl sjf idqI jFdI hY Aus qoN jfpdf hY ik cMdU ies sfijLsL ivwc iekwlf nhIN sI. gurU arjn ny Bgq bfxI nUM afid gRMQ df aMg bxf ky mnMU dy inXmfN dI AulMGxf kIqI sI . ies krky AusnUM sjf vI Ausy ZMg nfl idqI jfxI sI.

iewQy zf: bI afr aMbyzkr dI khI gwl ikMnI ZukdI hY ik ihMdU aiDkfrI iksy vI rfj pRbMD df ihsf ikAuN nf hovy, Auh mnMU dy isDFq nUM lfgU krn ivwc iksy vI hwd qwk jf skdf hY. zf: aMbyzkr muqfibk ibRitsL BfrqI isvl pRxflLI ihMdU sQfipqI dy inXmF qy aDfirq sI. ijsdy nqIjy vjoN Bfrq qy BfvyN aMgRyjLF ny rfj kIqf, pr rfj-pRbMD isrPL ihMdUaF duafrf hI clfieaf jFdF sI. ieho kuJ mugl slqnq bfry vI ikhf jf skdf hY. cMdU, bIrbl, rfjf Bgvfn dfs, rfjf mfn isMG qy hor axigxq ihMdU aiDkfrI mugl rfj pRbMD nUM clfAuNdy sn. iewQy ieh vyKx vflLI gwl hY ik AunHF df idRsLtIkox, ihMdU smfj dy pCVy vrgF leI AuhI irhf jo sdIaF qoN sQfipq sI.

zf: aMbyzkr apxI ikqfb “antwceybljL aOr d iclzrn afPL ieMzIaf’jL gYHto aYNz adr aYsyjL” ivwc apxy ivcfr ies qrHF pysL krdf hY:

“Bfrq dI rfjDfnI qo ipMz qwk dy rfj pRbMD ivwc ihMdU aiDkfrI pUrI qrHF inaMqrx ivwc hY. ihMdU srvivafpI rwb vFg rfjpRbMD dy hryk KuMjy ivwc Cfey hn. aijhf koeI drvfjLf nhI hY ijs rfhIN ihMdU sQfpqI dy ivroDI bwc ky inkl skx. koeI vI ivBfg ikAuN nf hovy-ivwqI –pulIs-inafN afid, sfry hI ihMdUaF dy kbjLy Qwly hn. jLykr sdIafN qoN sQfipq pxflLI blvfn hY qF ieh styt dy ihMdU aiDkfrI dI lgfqfr mdd qy aDfirq hY. ihMdU aiDkfrIafN dy PLYsly mYirt dy aDfr qy nhIN huMdy sgoN pfrtI dy ihqF dI pUrqI leI hn. AunHfN df muwZlf isDFq hY ik sB nUM ieko ijhf ieMnsfP nhIN dyxf. AunHF df mMqv hY ik ieMnsfP purfqn rvfieqF dy aDfr qy hovy.” pMnf 104 voilAUm 5

Awupr dy prsMg ivwc gurU arjn dyv jI nUM bldI ryq, qwqI qvI qy ibTfAux dy PUrny ikQoN afey? iewQy ihMdU smfj dy inrmfqf mnMU dy ds inXmF ivcoN pMjvyN qy dsvyN ivcfrx Xog hn. pMjvyN inXm muqfibk “ijhVy lok Drm df PLrj inBfAuNdy hn Auh aCUqF nflL koeI vI sbMD nhIN rKxgy. AunHF df kfro-ivhfr qy ivafh isrPL apixaF ivwc hovygf.” iesy qrHF dsvF inXm qy aCUqF nflL sbMD rwKx vflLy Auwc jfqI dy bMidaF nUM axmnuwKI qsIhy dyx dI nsIhq idMdf hY. 888 “jykr koeI Auwc jfqI df bMdf jfx buwJ ky iksy nIvIN jfqI dy bMdy nUM CUMhdf hY qF AusnUM mOq dy Gft Auqfr dyxf cfhIdf hY.” mnMU dy iehnF inXmF muqfibk gurU arjn dyv jI mOq dI sjf pfAux dy aprfDI sn. mnMU ihMdU smfj df knMUn-dfqf qy inrmfqf smiJaf jFdF hY. mnMU bRfhmxF, KqrIaF qy vYsLaf nUM hyT ilKy knUMnF df aiDkfr idMdf hY.

VIII. 21. The Kingdom of that monarch, who looks on while a Shudra settles the law, will sink low like a cow in the morass. VIII. 272. If a Shudra arrogantly presumes to preach religion to Brahmins, the king shall have poured burning oil in his mouth and ears. VIII. 271. If a Shudra mentions the names and castes of the (twice born) with contumely, an iron nail, ten finger long, shall be thrust red hot into his mouth.

ies gwl ivwc koeI sLwk nhIN rih jFdF ik gurU arjn dyv jI nUM mnMU dy inXmF muqfibk sjf idqI geI.

gurU arjn dyv jI dI sLhIdI sLbd leI sLhfdq hY. iswK Drm ivwc iewk nvfN moV afAuNdf hY. gurU-ivroDI qfkqfN nUM pihlI vfrI KulHI srkfrI srpRsqI iml jFdI hY. iehnF df mMqv sLbd dy srmfey nUM qbfh krky KOPL dI lihr pYdf krnf sI. ipRQI cMd qy Ausdy vfrsF duafrf Bgq bfxI qy nfnk bfxI ivwc imlfvt krky sLMky pYdf krny sI. ipRQI cMd dy sOVy AudysLF nUM AudoN bhuq Dwkf ligaf jdoN Auh bfbf sLRI cMd nUM apxy nflL imlfAux ivwc asPLl ho jFdf hY. iesdf muwK kfrx hY ik ipRQI cMd dy vfrs hMzfilafN nflL iml gey sn. hMzflI gurU nfnk ivruD imiQhfisk rcnfvfN ilKfAux lg pey sn. mnGVq khfxIaF df muwdf gurU nfnk nUM nIvF idKfAuxf sI. sLRI cMd jo hux qwk gurU Gr dy ivroDI rhy sn, CyvyN gurU dI mdd leI KuLlH ky awgy afAuNdy hn.ipRQI cMd dI mOq qoN bfad Auhdf puqr imhrvfn gurU-ivroDI kfrvfeIaF jLfrI rwKdf hY.

gurU arjn dyv jI dI sLhIdI qoN bfad do qrHF dIaF gqIivDIaF sLurU huMdIaF hn. mnUMvfdIaF qy muglF dy gwTjoV df Auprflf, CyvyN gurU dI vwD rhI sMgq ivwc sLMky pYdf krny sI. dUjy pfsy gurU hrgoibMd dy drbfr ivc sfry Bfrq qo Auh sMgqfN juVnIaF sLurU ho geIaF sn ijnHF df sbMD BgqF jf BgqI lihr nflL sI. iKwc dy kfrx hirmMdr sfihb aqy “afid gRMQ” df pRkfsL, CyvyN gurU duafrf akfl qKLq dI AusfrI qy PLOjF iekwTIaF krn df aYlfn, jLjIaf dyx qo ienkfr kr dyx dIaF GtnfvF muwK hn. gurU hrgoibMd BgqI lihr dy nvyN nfiek AuBrky sfhmxy afAuNdy hn. iehnF kfrvfeIaF nflL, iswK sMgqF dy izgy hoey mnobl iPr mjbUq hox lg pey sn.

gurU arjn dyv jI dI sLhIdI sLbd leI iewk lfsfnI kurbfnI hY. afid gRMQ dI rcnf krky AunHF ny sLbd dI pivqrqf nUM sdf leI kfiem kr idqf. gurU hrgoibMd jI nUM akfl qKLq qy PLOjF iekwTIaF krn df AupdysL dyky sLbd leI mr imtx df jLjbf pYdf kr idqf. Aus sfry igafn nUM muV ivcfrn dI qFG pYdf kIqI ijhVf pCVy vrgF nUM BfrqI smfj df ihsf sdIaF qo mwnx qoN munkr sI. sqfrvIN sdI ivwc aijhy kRFqIkfr igafn df pYdf hoxf, dunIaf dy ieiqhfs ivwc iewk invyklI Audfhrx hY. Bgq bfxI df siqkfr jugF jugF leI kfiem kr idqf. gurU arjn dyv jI df sLbd hY:

sMq pg DoeIaY hF..
durmiq KoeIaY hF..

dfsh ryn hoie hF..
ibafpY duwK n koie hF..
BgqF srin pru hF..
jnim n kdy mru hF.. m: 5 pM: 410

kfm kRoD loB md inMdf sfDsMig imitaf aiBmfnf..
aYsy sMq Bytih vzBfgI nfnk iqn kY sd kurbfnf.. m: 5 pM 1151

Bgq jnF kf rfKf hir afip hY ikaf pfpI krIaY..
gumfnu krih mUV gumfnIaf ivsu KfDI mrIaY.. m: 5 pM: 316

gurU gRMQ sfihb nUM mwQf tykx df mqlb sLbd-gurU nUM smripq hoxf hY qy AunHfN sfry sMqfN qy BgqfN nUM ijnHF dI bfxI gurU grMQ sfihb ivwc hY sfzy ajoky gurU nfiek mMnxf hY. AunHF dI bfxI sdf sdf leI pivqr hY qy rhygI vI. pr rfh ieko hY ik koeI vI BgqI mfrg apxfey ibnfN sfDsMgq dIaF KusLIaF nhIN pf skdf. gurmwq mfrg sB leI sFJf hY. jo pRfxI rvfieqfN dy jLor krky ies mfrg nUM nkfrdy hn AunHF df kilafx vI iesy mfrg qy clky hoxf hY. ieh bfxI afid qy aMq ivwc rihx vflLy pfrbRhm dI vizafeI ivwc hY.“afid aMq eyko avqfrf.. soeI gurU smiJE hmfrf.. ieh mfrg qy clxf bhuq musLkl hY. gurU arjn dyv jI “afid gRMQ’ nUM pivqrqf bKsLx leI hI apxI blI idMdy hn. sLhIdI smy AunHF dI Aumr isrP qrqflI sfl dI sI. AunHfN dIaF pRfpqIaF ieqnI CotI Aumry hYrfn krn vflLIaF hn. ies qrHfN jfpdf hY ik ijvyN gurmwq dy sfry kfrj sMpUrx krky, Auh kurbfnI leI Kuwd iqafr hoey hox. hyT ilKy qoN jLfihr hY ik sLbd nUM kfiem rwKx leI gurU arjn dyv jI apxI blI idMdy hn.

DMin suBfg DMin sohfgf DMin dyq ijin mfnF..

ieh qnu qumrf sBu igRh Dnu qumrf hIAu kIE kurbfnf.. m 5 pM 1213

ijhVy pRfxI sLbid nUM sUrq ivwc smfAuNdy hn Auh nfd DuMn nflL dfgy jFdy hn. inrBfAu hoky Auh kfm, kRoD, loB, moh qy aMhkfr dI lVfeI qoN Bjdy nhIN. aijhy pRfxI hI Bgiq dI mihmf dy pfrKU huMdy hn. y Bgq kbIr jI df AupdysL hY:

dfgy hoih su rn mih jUJih ibnu dfgy Big jfeI.. sfDU hoie su Bgiq pCfnY hir ley KjfnY pfeI..

Posted on May 23, 2010

http://begumpura.fm/
Posted on 24, 2010