Bgvfn buD 

Bgvfn buwD – Bfrq dy mhfn spUq aqy sMsfr sLFqI dy pRqIk

rfjkumfr AusLorfj

buwD Drm nMU buWD sMg nfl vI jfixaf jFdf hY. sMg df arQ sMsikRq aqy pflI (buwD vyly dI BfsLf) ivWc ‘sucyq mn vfly dI isiKaf’ mMinaF jFdf hY. pflI aqy sMsikRq purfqn Bfrq dIaF BfsLfvF hn aqy Bgvfn buwD jI ny sfrf buwD Drm pRcfr pflI BfsLf ivWc kIqf. buwD Drm dy bfnI gOqm isDfrQ sn jo ik awj sfrI dunIaF ivWc Bgvfn buwD dy nfm nfl jfxy jFdy hn. swc dI Koj ivWc Gr Cwzx qoN pihlF AunHF dI Aumr 28 sfl dI sI aqy swq sfl dI Gor qpwisaf dy bfad AunHF nUM igafn pRfpq hoieaf. igaffn pRfpqI bfad Auh ‘buwD’ krky jfxy jfx lwgy ijs df arQ hY ‘sucyq mn vflf’. AunHF nUM hor vI nfvF nfl jfixaf jFdf hY ijvyN; Bgvfn buwD, gOqm buwD, qsfgq aqy sfikafmunI afid.

buwD jI 80 sfl jIey aqy 45 sfl AunHF ny lgfqfr hr rojL buwD Drm df pRcfr kIqf. isDfrQ gOqm buwD Drm dy bfnI hn ijnHF df jnm luibMnI sLihr ivWc hoieaf jo ik awj dy nypfl dysL ivWc siQWq hY.

ieqhfisk buwD CyvIN sdI ivWc rhy. bfdsLfh mhfn asLok ny buwD Drm nUM apxfieaf aqy buwD Dfrm df axQwk pRcfr kIqf. buwD Drm nUM Bfrq ivWc PYlfAux dy nfl nfl bfhr dy mulkF ivWc vI pRcfiraf iga. ies leI ikhf jf skdf hY ik asoLk mhfn pihly iensfn sn ijnHF ny Bgvfn buwD qoN bfd punr surjIq kIqf. awj buwD Drm dunIaF df cOQy nMbr df vwzf mhfn Drm hY.

meI mhIny dI pUrnmfsLI df ien dunIaF dy sfry boDIaF leI bhuq hI mhwqv rwKx vflf idvs hY. ies idn nfl buwD dIaF iqMn mhfn GtnfvF juVIaF hoeIaF hn: jnm, igafn pRfpqI, aqy mhF mirinrvfn (akfl clfxf). hr sfl ieh idn meI mhIny dI pUrnmfsLI vfly idn mnfieaf jFdf hY. ies sfl ieh idn knyzf ivWc meI 19, 2008 nUM hY. ies idn nUM pflI BfsLf ivWc ivsfKf, sMsikRq ivWc vYsfKf aqy sLRIlMkf dI isnhfrI BfsLf ivWc vysfk ikhf jFdf hY. igafn pRfpqI qoN bfd Bgvfn buwD ny 45 sfl lgfqfr lok BlfeI leI rojLfnf buwD Drm df pRcfr kIqf. asIN ieQy AunHF ny jo igafn pRfpqI bfd jfixaf aqy lokF dI BlfeI leI pRcfiraf Aus ivWcoN buinafdI isiKafvF quhfzy nfl sFJIaF krdy hF.

cfr Xog swc

  • jIvn ivwc duwK hn (pr jIvn duwK nhIN)
  • duwKF df kfrn hY (iqRsLnfvF)
  • duwKF nUM roikaf jf skdf hY (iqRsLnf rokx nfl duwK ruwkdy hn)
  • asLt mfrg (awT rsiqaF qy cwlx nfl iqRsLnf Kqm kIqI jf skdI hY (asLt mfrg iqRsLnfvF Kqm krn df rsqf dwsdf hY)

buwD ny Drm nUM mMnx dy amlI rUp `qy bhuq jLor idWqf. asLt mfrg vI jIvn ivWc duwKF nUM dUr krn df ieWk amlI rsqf hY. ies rsqy qy cwilaF iensfn duwK dy kfrnF bfry sucyq huMdf hY jo ik Aus nUM swc dI Bfl ivWc mdd krdf hY. ijQy swc dI Bfl ivWc cwlx vflf iensfn hor aqy hor sucyq huMdf hY AuQy Auh nfl nfl igafn aqy swc pRfpqI leI sLFqI aqy KusLI dI aslI avwsQf nUM pfAux ivWc vI shfeI huMdf hY.

asLt mfrg

shI ivcfr : cfr Xog swcF dI jfxkfrI

shI kImqF :

shI bolI : bol iksy nUM duwK dyx vfly nf hox aqy swcy hox

shI kMMm : dUsiraF nUM nuksfn phuMcfAux vfly kMm nf krnf

shI rihx sihx :quhfzf rihx sihx vI iksy nUM duwK phuMcfAux vflf nf hovy

shI koisLsL : ijLMdgI dy hr pihlU ivWc AunqI krn leI Xog sfDn lfey

jfxy cfhIdy hn

shI mn : mfnisk Xogqf nfl hr ieWk cIjL nUM AuvyN hI vyKxf ijvyN Auh

hY aqy spsLt cyqnf nfl dwsxf

shI iekfgrqf : igafn dI Auh avwsQf ijs nfl hMkfr dUr huMdf hY

pMcsLIl

dunIaF dy sfry Drm afpxy afpxy Drm nUM mMnx vfilaF nUM buinafdI isiKaf idMdy hn. Bgvfn buwD ny lokF nUM smJ ivWc cMgf ivhfr rwKx leI aqy iksy nUM nuksfn nf phuMcfAux leI pMcsLIl dI sQfpnf kIqI. pMj buinafdI isWiKafvF idwqIaF ijnHF nfl hr sLihrI cMgf jIvn inBfa skdf hY. Auh pMj isWiKafvF ies pRkfr hn:

  • iksy nUM mfro nf (hr jfn dI kdr krnf)
  • corI nf kro (dUsry dI jfiedfd dI kdr krnf)
  • ivBcfr nf kro (afpxy pivqr suBfa dI kdr krnf)
  • JUT nf bolo (swc aqy idafnqdfrI dI kdr krnf)
  • nsLy nf kro ( spsLt mn dI kdr krnf)

iqRiptkf

buwD Drm dIaF vI dUsry DrmF vFg Dfrimk ilKLqF hn. ienHF ilKLqF dy sgMTn nUM iqRiptkf ikhf jFdf hY. iqRiptkf mqlb iqMn Bfg aqy hr Bfg dIaF keI keI ijldF hn jo ik lwgBwg 45 ijldF qoN vI vwD hn. ieh sB pflI BfsLf ivWc hn. pr awj dy Xuwg ivWc ieh dunIaF dIaF keI BfsLfvF ivWc vI AuplbD hn. iqRimtkf dy hyT ilKy iqMn Bfg hn:

ivnY ipqfkf : iBKsUaF leI nym

suqf ipqfkf : buwD isiKafvF ( ds hjLfr qoN vwD)

aiBdMmf : mnoivigafn qy pRvcn

DMm pd (DMm df rsqf) ieWk suqf ipqfkf df ihwsf hY ijs ivWc bwuD jI dIaF 423 isiKafvF 26 vwK vwK ivisLaF Auqy hn. buwD ny ienHF isiKafvF nUM vwK vwK smyN `qy vwK vwK lokF nUM idWqIaF hn.

buwD Bfrq

Bfrq nUM afpxy mhfn buwD spUq AuWqy bhuq mfn hY aqy buwD ny jo iensfnIaq dI syvf kIqI hY Aus krky aMqrrfsLtrI BfeIcfrf vI Bfrq dI vfh vfh krdf hY. Bfrq ny buwD dIaF isiKafvF nUM gly lgfieaf hY aqy rfsLtr dy sB qoN mhwqvpUrn icMnHF ivWc vI buwD nUM pRgtfieaf hY. Bfrq df kOmI icMnH ‘buwD sLyrF” qoN ilaf igaf hY jo ik BfrqI mudrf qy vI siQWq hY. Bfrq dy kOmI JMzy ivWc vI ikhf jFdf hY ieh QMm cwkr BfrqI JMzy dy kyNdr ivWc huMdf hY.

buwD isiKafvF

buwD dIaF 45 sfl dOrfn idWqIaF geIaF isiKafvF df ijLkr krnf ieQy nfmumikn hY. buwD isiKafvF lfjIkl (shI soc) aqy rYsLnl qy hox krky buwD Drm nUM ieWk ivigafnk Drm hox df mfn hfisl hY. ieh Drm hr ksOtI qy pUrf AuWqrdf hY. buwD df klfm sUqr ies gwl dI gvfhI Brdf hY. ieh aMgUqfrf inkfey ivWc drj hY. ies sUqr ny buwD df ‘ charter of free inquiry’ ( bMDn mukq jFc pVqfl aiDkfr pwqr) vI ikhf jFdf hY. ies sUqr Aus vyly ikhf lwgdf hY jdoN Bgvfn buwD kysfpuq ipMz jo ik purfqn Bfrq dy kurUksLyqr rfj ivWc sI (jo awj dy Bfrq ivWc hirafxf rfj ivWc hY) ijWQy ieWk klfmF nF dy lok nUM ikhf. klfm lokF ny buwD df svfgq kIqf aqy afpxI pRysLfnI vI dwsI. AunHF ny buwD nUM isiKaf dyx leI ikhf. AunHF ikhf ik sfDU, sMq aqy hor pivWqr lok AunHF dy ipMz ivWcoN lMGdy hoey afpxI isiKaf idMdy hn. keI vfr Auh dUsry dI aflocnf vI krdy hn aqy afpxI isWiKaf nUM hI vDIaf dwsdy hn. klfmF ny buwD nUM AunHF nUM shI isiKaf dyx leI ikhf. buwD ny AunHF nUM ikhf AunHF nUM koeI vI isiKaf ies krky nhIN svIkfr kr lYxI cfhIdI ik Auh keI ZMgF dvfrf isWD ho cuwkI hY. afpxf Kuwd df igafn iesqymfl krky Aus nUMN jfnxf cfhIdf hY. asIN ieh vI ieQy dws dyxf cfhuMdy hF ik buwD ny ieh nhIN ikhf ik myrI isiKaf nUM mMnoN pr pVqfl krn leI ikhf hY. isrP ies krky vI nf mMno ik isiKaf quhfnUM cMgI lwgdI hY, dUsry nUM dosLI nhIN TihrfAuNdI, smJdfr aqy isafxy ny idWqI hY. iPr vI isrP qd mMnoN jd Auh lwgy ik ieWk dy vI Bly leI hY aqy smuwcy Bly leI hY, qd Aus dy gMBIrqf nfl pihrf dyvo.

buwD sfry buwD DrmF dy mMnx vfilaF nUM dUsry ivsLvfsLF aqy DrmF nUM mMnx vfilaF df siqkfr krn leI kihMdy hn. sfnUM ieWk dUsry dy ivsLvfsL aqy Drm dI kdr krnI cfhIdI hY. AunHF ny hr ijMdf jIv dI ijLMdgI ivWc KusLI aqy sLFqI leI pRfrQnF vI kIqI hY.

buwD dy afKLrI sLbd:

iBWiKUE, ieh myrI quhfnUM sB nUM afKLrI slfh hY ik dunIaF ivWc keI cIjLF hn. sB nfsLvfn hn. afpxI ijLMdgI ivWc sKLq imhnq kro aqy sB df siqkfr krn dI koisLs kro.

not: BfrqI boDI sMsQf torMto, knyzf 2552, buwD jYNqI dy sLuB mOky `qy sB nUM vDfeI idMdI hY aqy sB nUM KusL, ishqmMd aqy sLFqI BrI ijLMdgI leI Bgvfn buwD awgy pRfrQnf krdI hY.

rfj kumfr AusLorfj

 

 

muwKpNnf
Copyright 2008. All Rights Reserved to Ambedkar Times.